Реакции поради одложувањето на рочиштето за правниот статус на Центарот за македонски јазик во Грција

Европската федерација на Турците од Западна Тракија (АБТТФ) реагираше на одложувањето на рочиштето за правниот статус на Центарот за македонски јазик, основан во Грција со цел зачувување и изучување на македонскиот јазик, пренесува Анадолу.

Во соопштението на АБТТФ се наведува дека рочиштето за поништување на регистрацијата на организацијата со седиште во Лерин требало да се одржи на 21 септември пред Четвртиот граѓански оддел на Врховниот суд на Грција, но било одложено за приближно една година.

Во соопштението се потсетува дека Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП) претходно утврдил дека Грција го прекршила правото на слобода на здружување во случаите поврзани со здруженија во чии имиња се содржи зборот „македонски“.

Во соопштението се посочува дека здруженијата на турското малцинство во Западна Тракија се соочуваат со слични проблеми, при што се нагласува дека ЕСЧП донел одлуки и во предметот „Бекир-Уста и други“ со кои е утврдено дека Грција ја прекршила слободата на здружување.

Во соопштението се наведува дека во Грција можат да дејствуваат здруженија во чии имиња се содржат зборовите „Помаци“, „Роми“ или „Ерменци“, додека здруженијата во чии имиња се содржат зборовите „Турци“ и „Македонци“ се соочуваат со слични проблеми.

Во соопштението се посочува дека одлуките на ЕСЧП се обврзувачки и се повикува Грција целосно и без одложување да ги спроведе овие одлуки и да стави крај на различниот третман во однос на слободата на здружување.

- Центарот за македонски јазик е регистриран со судска одлука

Центарот за македонски јазик со седиште во Лерин беше регистриран со судска одлука во 2022 година со цел зачувување и изучување на македонскиот јазик, како и поддршка за негово изучување како изборен предмет во државните училишта.

На регистрацијата на организацијата, покрај Обвинителството во Флорина, се спротивставиле и повеќе институции и организации, меѓу кои Регионалната управа на Западна Македонија, Здружението за македонски студии, неколку здруженија во Лерин и организации на пензионирани офицери. Приговорите во 2023 година биле одбиени од Првостепениот суд во Лерин, со што на организацијата ѝ било дозволено да продолжи со својата работа.

Меѓутоа, Апелацискиот суд на Западна Македонија во 2024 година ги прифатил приговорите и ја поништил регистрацијата на организацијата. Судот оценил дека целта за поддршка на изучувањето на македонскиот јазик како „малцински јазик“ во државните училишта ги надминува надлежностите на приватно здружение и дека образовната политика е во надлежност на државата. По ова, одлуката за Центарот за македонски јазик била обжалена пред Врховниот суд.

ЕСЧП претходно, во предметот „Сидиропулос и други против Грција“ во 1998 година, а во предметот „Македонски културен дом и други против Грција“ во 2015 година, утврдил дека Грција ја прекршила слободата на здружување.

Комитетот на министри на Советот на Европа во март 2025 година изразил сериозна загриженост поради поништувањето на регистрацијата на Центарот за македонски јазик и повикал постапката пред Врховниот суд да биде завршена во согласност со одлуките на ЕСЧП и слободата на здружување.

Некои здруженија на турското малцинство во Западна Тракија, исто така, со години се соочуваат со слични правни проблеми поради присуството на зборот „турски“ во нивните имиња.

Случаите поврзани со регистрацијата и работата на Турскиот сојуз на Ксанти и некои други малцински здруженија биле поднесени пред ЕСЧП, кој утврдил дека Грција ја прекршила слободата на здружување.

И покрај одлуките на ЕСЧП, проблемите во врска со правниот статус на овие здруженија сè уште не се целосно решени.