İsmail Özdemir
10 ژوئیه 2026•بهروزرسانی: 10 ژوئیه 2026
سارایوو/ خبرگزاری آنادولو
علیرغم گذشت 31 سال از قتل عام سربرنیتسا در بوسنی و هرزگوین که توسط دادگاههای بینالمللی به عنوان «نسلکشی» شناخته شد، بیش از هزار قربانی همچنان مفقودالاثر هستند.
در روزهای پایانی جنگ در بوسنی و هرزگوین، شهر سربرنیتسا که توسط سازمان ملل متحد به عنوان «منطقه امن» تعیین شده بود، در 11 ژوئیه 1995 توسط نیروهای صرب بوسنیایی به فرماندهی جنایتکار جنگی راتکو ملادیچ اشغال شد.
پس از اشغال شهر، هزاران غیرنظامی بوسنیایی در پایگاه سازمان ملل در پوتوچاری پناه گرفتند و منتظر حمایت سربازان حافظ صلح هلندی بودند. با این حال، غیرنظامیانی که به این پایگاه که توسط سربازان هلندی تحت نظر سازمان ملل متحد کنترل میشد، رسیدند، بعداً به نیروهای صرب بوسنی تحویل داده شدند.
در حالی که نیروهای صرب به زنان و کودکان اجازه عبور به مناطق تحت کنترل سربازان بوسنیایی را میدادند، آنها به طور سیستماتیک مردان را جدا میکردند. حداقل 8 هزار و 372 مرد و پسر بوسنیایی در اعدامهایی که در مناطق جنگلی، کارخانهها، انبارها و مکانهای مختلف دیگر انجام شد، کشته شدند.
قربانیان برای پنهان کردن آثار جنایت در گورهای دسته جمعی دفن شدند. سپس، بسیاری از گورها با بیل مکانیکی باز شدند و بقایای اجساد در گورهای دسته جمعی در مناطق مختلف پراکنده شد. این روش هم شواهد را از بین برد و هم شناسایی قربانیان را دشوار کرد.
با گذشت سالها، استخوانهای بسیاری از قربانیان در گورهای دسته جمعی مختلف پیدا شد. از آنجا که قطعات استخوان متعلق به یک شخص از گورهای مختلف کشف شده بود، تلاشها برای شناسایی هویت آنها سالها طول کشید.
- دادگاههای بینالمللی این وقایع را به عنوان "نسلکشی" به رسمیت شناختند
وقایع سربرنیتسا پس از جنگ به طور مفصل در رویههای حقوقی بینالمللی بررسی شد.
بر اساس شواهد به دست آمده در محاکمات قبل از دادگاه کیفری بینالمللی برای یوگسلاوی سابق، دیوان بینالمللی دادگستری در لاهه در سال 2007 حکم داد که وقایع در داخل و اطراف سربرنیتسا طبق حقوق بینالملل "نسلکشی" محسوب میشود.
در بخشی از این محاکمهها، چهرههای بلندپایه متعددی، از جمله راتکو ملادیچ، فرمانده ارتش صربهای بوسنی، و رادوان کاراجیچ، رهبر سیاسی صربهای بوسنی، به حبس در مدتهای مختلف محکوم شدند.
کشتار سربرنیتسا به عنوان بزرگترین قتل عام در اروپا که پس از جنگ جهانی دوم رسماً توسط دادگاه به عنوان نسلکشی شناخته شد، در تاریخ ثبت شد.
- جستجو در گورهای دسته جمعی 31 سال است ادامه دارد
پس از پایان جنگ، حفاری گستردهای در سراسر بوسنی و هرزگوین برای یافتن افراد گمشده آغاز شد.
تا به امروز، بقایای قربانیان نسلکشی سربرنیتسا در حفاریها در 150 مکان مختلف، از جمله 77 گور دسته جمعی، کشف شده است.
بقایای استخوانهای کشف شده از گورهای دسته جمعی از طریق تجزیه و تحلیل DNA و معاینات پزشکی قانونی شناسایی و سپس به خانوادههای آنها تحویل داده شد.
قربانیان شناسایی شده هر ساله در 11 ژوئیه در گورستان یادبود پوتوچاری در سربرنیتسا به خاک سپرده میشوند.
تا به امروز، 6 هزار و 772 قربانی نسلکشی در گورستان یادبود پوتوچاری دفن شدهاند، 250 قربانی به درخواست خانوادههایشان در گورستانهای مختلف محلی دفن شدهاند.
پس از 31 سال، تلاشها برای یافتن بیش از هزار قربانی نسلکشی سربرنیتسا که بقایای آنها هنوز پیدا نشده است، ادامه دارد.
هر ساله، با تکمیل شناساییهای جدید، قربانیان کشف شده، حتی با استخوانهای گمشده، با رضایت خانوادههایشان دفن میشوند. با این حال، برخی از خانوادهها ترجیح میدهند دفن را سالها به تعویق بیندازند به این امید که قطعات استخوان بیشتری در آینده پیدا شود.
مراسم بزرگداشت سالانه در سربرنیتسا چیزی بیش از یک مراسم وداع با قربانیان تازه کشف شده است؛ آنها همچنان نمادی از یادآوری جهانی از نسلکشی و فراخوانی برای جلوگیری از تکرار فجایع مشابه هستند.
